حسن گل محمدی

پنجره ای به باغ شعر وادب فارسی(1)

حسن گل محمدی — Wed, 17 Mar 2010 17:54:00 GMT

پنجره ای به باغ شعروادب فارسی(١)

ز باغ ای باغبان ما را همی بوی بهار آید.....

پنجره ای به سوی باغ پربارشعروادب فارسی در ایام بهار و

فرارسیدن عید نوروز می گشائیم.نسیم جان پرور بهار مشام

جان را معطر می کند.روح انسان در این باغ و در این ایام به

پرواز در می آید.پرندگان مهاجر به خانه بر می گردند.بلبل از

شوق گل مست و غزل خوان است.بنفشه کنار جویبار پیام

پیام نوروزی آورده است.از هوای سرد و زمستان طولانی خبری

نیست.همه منتظرند تا بهار از راه برسد.چه میهمان عزیزی همه

جا تمیز و مرتب شده -همه لباس نو پوشیده اند.بوی عطر و

گلاب فضای خانه ها را آکنده است.دلها بیقراری می کنند.همه

در شور ونشاط میباشند.به پیشواز بهار می رویم.در این تنهائی

با دنیایی از شوق و دوست داشتن.

پنجره را میگشائیم.فرخی سیستانی شاعر بهار و طبیعت به

رویمان لبخند میزند.در کنار سفره ی هفت سین اودر دل طبیعت

می نشینیم و فرا رسیدن بهار را به یکدیگرتبریک می گوئیم.

پنجاه سال بعد از نیما

حسن گل محمدی — Wed, 27 Jan 2010 17:28:16 GMT

پنجاه سال بعد از نیما

پنجاه سال ازمرگ نیمایوشیج درسیزدهم دی ماه ١٣٣٨شمسی

گذشته است.نیماشاعردرد آشنای مردم کشور خود بود.شاعری

که از روستا برخاست و در میان مردم زیست و برای مردم شعر

گفت ودر کنار مردم در گذشت.

نیما ازشهرگریزان بود.به خاطرمردمانش و برخوردشان.عاشق

طبیعت ومردم روستا بود.اندامی لاغر وجسمی کوچک داشت با

فکر واندیشه ای بزرگ.خیلی حساس بود.زودعصبانی می شد.

بذله گووخوش ذوق بود.انسانی باتمام خصوصیات والا-بااعتقادات

خاص خودش.باباور به تمام اصول انسانیت و درستی-دوراندیش-

محافظه کار-مهربان-پرعاطفه.حق هیچکسی رازیرپانمیگذاشت

ولی اغلب در حق او اجحاف می شد.زندگی درویش مسلکی

داشت.زادگاهش یوش ومردم آنجا را خیلی دوست داشت.زمانی

که دریوش بود با مردم زندگی می کرد.با آنها در کوه و دشت بر

سر سفره هایشان می نشست غذا می خورد.از چای پر رنگ و

جوشیده آنها که در روی اجاق های هیزمی درست شده بود

می نوشید و به درد دل آنها گوش میداد و تحت تاثیر همین گفته

ها قرار می گرفت و آنها را در سروده هایش می آورد.من در این

نوشته ها می خواهم از سجایای اخلاقی و رفتاری نیما سخن

بگویم و مقداری هم از اشعار او را برایتان بیاوم.

یکی ازنزدیکان نیما مینویسد: "یک روزنزدیک غروب آفتاب وقتی

که از شکار بر میگشتیم بر سردرحمام(ده)عده ای برزگررادیدیم

که ازخرمن گندم بازگشته بودندودرلابلای کاههابه سختی می

شدصورت خسته وعرق کرده شان رادید.بادیدن نیماسلام دادند

وگله کردندازاین که یکی ازخوانین درحمام است وحمام راقوروق

کرده تاکسی واردنشود.نیماکوله بارشکارش رابه من دادوباتفنگ

واردحمام شد-من صدای اورامیشنیدم که فریادمیزد:همین الان

می آیی بیرون یا......لحظه ای نگذشت که خان ازآنجاکه خوی

نیمارامیشناخت سراسیمه نیمه عریان بیرون دوید وآنهانیمارا

بوسیدندوواردحمام شدند.ازسرحمام تاخانه نیماتندراه میرفت و

مدام زیرلب چیزی میگفت که من سعی داشتم بفهمم اماقدم

های نیماتندتر میشدومن عقب میماندم.

مردم ده همه نیما رادوست داستند اوسنگ صبور آنها بود.

باور داشتند که از خودشان است همچنان که سروده بود:

من از این دونان شهرستان نیم

زاده ی پر درد کوهستانیم

نیما به تمام معنی شاعر بود.شاعری بااحساس و عاشق.

عاشق مردم کشورش.اگر می خواهید بدانید چقدر این مرد با

احساس وچقدرساده وچقدرصادق است-مجموعه نامه هایش

را بخوانید.دنیائی ازمهروصفاومحبت درآن موج می زند.موقعی که

به عالیه همسرش بالحن عاشقانه مینویسد وزمانی که به یک

دوست بازبان دوستانه درددل میکند وهنگامیکه به بحث در باره

یک موضوعی از شعر یاهنر میپردازد.این همه عمق ونگرش های

گوناگون در هرکسی جمع نیست ولی در نیما بود.نیما جهانبینی

خاص خودش راداشت وبرای زندگی کردن سعه صدر داشت.

ناملایمات بسیاری در زندگی شخصی و اداری واجتماعی خود

داشت وآنها راتحمل میکرد وهنگامیکه میخواست ازفشارزندگی

منفجرشود باسرودن شعر ونوشتن یادداشت های خصوصی اش

خودراسبک میکرد.اومیگفت:"من برای رنج خود سعر میگویم.مایه

اصلی اشعار من رنج من است."واقعا از چه چیزی رنج میکشید.

از همه چیز از نزدیکان وبستگان-از دوستان وآشنایان واز برخورد

با او در اداره وشهر.

رفتن نیمابه روستافرارازاین رنجها وبی عدالتی ها بود وبر گشتن

به شهرو زندگی در کنار شهری ها عذابی باور نکردنی.بی خود

نیست که در باره ی شهر تهران در داداشتهایش نوشته است:

" به این شهر تا آدم وارد میشود نیش میزنند.نیش خواندنی ها

که پشت مجله اش عکس مرا با بچه گذاشته بود.نیش دوستان

که می گویند:پانصد تومان به شما میرسید چون ما میخواهیم

شماپولدار باشید.میگویندشمابه اداره بیائید بهتر است تا متقاعد

باشید.نیش آنهائی که مرا دوست دارند.به قول هدایت بدتر از

دشمن به لباس دوست ولی باید گفت که نام دشمن برآن ها

نیست.از آدم تحسین هایی میکنند که لزوم ندارد و بجا نیست.

باز به این شهر کثیف آمدم.این شهری که هم پدرم را بد بخت

کرد وهم مرا در این سن که پیر شده ام باید اینقدر بد عاقبت

باشم.مرا از دست هنرهای خویش فریاد."

رنج دیگری که نیما میکشید عدم درک اندیشه هاوتفکرات او

درشعرنوفارسی توسط آنهایی بود که ازوی پیروی میکردند.این

دردبرای نیما کشنده تر از ناملایمات زندگی واجتماعی بود.

همیشه در این باره فریادش بلند است.چون نوآوری نیما در شعر

فارسی مبتنی براصولی بود که از شعر کلاسیک بر می خاست.

نیما به یک بارهشعر کلاسیک فارسی را کنار نگذاشت.بسیاری

از سروده های او به سبک قدیم است.او در این باره می گوید:

"در اشعار آزاد من وزن و قافیه به حساب دیگر گرفته می شوند.

کوتاه و بلندشدن مصرع هابنا بر هوس و فانتزی نیست.من برای

بی نظمی هم یک نظمی اعتقاد دارم.هر کلمه ی من از روی

قائده ی دقیق به کلمه دیگر می چسبد.شعر آزادسرودن برای

من دشوار تر از غیر آن است."

ولی بسیاری از شاگردان و پیروان شعری او بدون اینکه از

مانیفست شعری نیما پیروی کنند-هرچه که بر قلمشان جاری

میشد مینوشتند وبر آن شعر به "سبک نیمائی"نام می نهادندو

نیماازاین می ترسید که این شالوده شکنی بی هدف و بیقاعده

به حساب او تمام شود.اگر چه این شبهه و عاقبت اندیشی

درست بود ولی پس از گذشت زمان همه ی راه ها از یکدیگر

تفکیک گردید و شعر و روش نیما بعنوان ستون اصلی نوآوری و

بدعت گذاری مبتنی بر اصول درست در ادبیات ما ماندگار شد و

نام نیما بعنوان "پدر شعر نو فارسی"جاوید باقی ماند.

می خواهم از نمونه های شعر نیما در اینجا بیاورم.نمونه ها یی

متفاوت با آنچه که تا کنون دیده اید یا خوانده اید:

خریت

بیچار خرک دید در آن گوشه دشت

فیل آمد و آسان ز سر آب گذشت

دانست چو در پی سبب جستن شد

سنگینی او باعث بگذشتن شد

یک روز که بار او بسی بود وزین

افتاد در آب و بود غافل از این

اول بارش ربود آن سیل مدید

وانگه وی را فکند و در ورطه کشید

گفت:ار برهم بیابم از آب مفر

فیلی نکنم هم آنچنان باشم خر

از بار وزین کس نجویم سودی

سنگینی ذاتی است که دارد بودی

آتش جهنم

برسرمنبر خود واعظ ده خلق را مسئله می آموخت

صحبت آمد ز جهنم به میان که چه آتشهاخواهد افروخت

تن بدکار چه ها می بیند آنکه عقبی پی دنیا بفروخت

گوش داداین سخنان چوپانی غصه ای خوردوهراسی اندوخت

دیدباخودسگ خودرابدکار چشم پراشک بدان واعظ دوخت

گفت:آنجاکه همه میسوزند سگ من نیزچومن خواهدسوخت

یک رباعی

در قول و قرار تووفا نیست تو را

یا خود سرحال دل ما نیست تو را

گفتا:که کجا به تو در آیم گفتم:

این عذربنه کجا که جانیست تو را

کرم ابریشم

در پیله تا به کی بر خویشتن تنی

پرسید کرم را مرغ از فروتنی

تا چند منزوی در کنج خلوتی

در بسته تا بکی در محبس تنی

در فکر رستنم پاسخ بداد

خلوت نشته ام زین روی منحنی

فرسوده جان من از بس به یک مدار

بر جای مانده ام چون فطرت دنی

همسال های من پروانگان شدند

جستند از این قفس گشتند دیدنی

یا سوخت جانشان دهقان به دیگران

جزمن که زنده ام درحال جان کندنی

در حبس وخلوتم تا وارهم به مرگ

یا پر بر آورم بهر پریدنی

اینک تورا چه شد کای مرغ خانگی

کوشش نمی کنی پری نمی زنی

پابنده ی چه ای وابسته ی که ای

تا کی اسیری ودر حبس دشمنی

یک غزل

همه شب در غم آنم که چه زاید روزم

روز آید چو زدر ازغم شب در سوزم

همچوصبحم نه لب از خنده جدا لیک چوشب

تیرگی هابه دل غمزده می اندوزم

ماجرایی نبودگفتی ازآشوب حهان

نکته سربسته نهادی که شودمرموزم

آتش افروز نبودم من بیمار توام

سوختی خوش که نبینی زچه میافروزم

مردنی نیست کزآن زندگی ای راست نشد

خنده ی شمع ازآن است که من میسوزم

هیچکس رانه به حالت بنهادند بجا

سخن راستی این است که می آموزم

فاش"نیما"مکن این نکته زکاربدونیک

دست افشان نخ اوگیرکه می دوزم

نکته گیران بخیلندنهان ازپس وپیش

تا نبینند که گو ید نه بد آمد روزم

روانش شاد باد

بازی کودکانه

حسن گل محمدی — Mon, 18 Jan 2010 01:52:49 GMT

بازی کودکانه

آتش به جان ودل بزن پروانه شو پروانه شو

اندرره عشق بتان افسانه شو افسانه شو

حیران میان چاره ها در وادی عشق وفنا

مجنون صفت پادر هوا دیوانه شو دیوانه شو

بیرون بیا از جسم وجان دوری بجو از این وآن

در بزم رندان زمان پیمانه شو پیمانه شو

بگشا ز پا هر سلسله در این سفر پر حوصله

با همرهان قافله همخانه شو همخانه شو

پر کن ز می رطل گران فارغ شو از کون ومکان

درجمع مستان جهان مستانه شومستانه شو

ذهن را بشو از جستجو بر بند در این گفتگو

او را درون خود بجو فرزانه شو فرزانه شو

سر شد فدای راه دوست هرچه رسدازاونکوست

چون مقصدماجمله اوست بی چانه شو بی چانه شو

چون طایر بی بال وپر بر این قفس کوبی تو سر

سختی بود در این سفر مردانه شو مردانه شو

آن یار بی مهر و وفا شاید کند ترک جفا

در کوی او تو بی ر یا حنانه شو حنانه شو

چون کودکان با خاک و گل بازی مکن آنرا بهل

"فریاد"تو جز با اهل دل بیگانه شو بیگانه شو

فریاد دماوندی

یادی از شادروان استاد دکتر علی گلزاده غفوری

حسن گل محمدی — Sun, 17 Jan 2010 23:05:04 GMT

یادی از روانشاد دکتر علی گلزاده غفوری

چندروزپیش روانشاد استاد دکتر علی غفوری

که در دهه سی خورشیدی در کیلان سکونت

داشت ونقش فعالی در آموزش-راهنمائی و

حتی عمران وآبادی منطقه ایفاکرد درگذشت.

از کارهای عمده وی ایجادکتابخانه در مسجد

جامع کیلان-مرمت وباز سازی مسجدجامع و

حسینیه -ساخت آب انبار که در آن موقع نعمت

بزرگی محسوب میشد-ایجاد مرکز آموزش و

کلاس درس(مکتب خانه)وتدریس در آنجابود.

اینجانب که سعادت کسب محضر نامبرده را

داشتم دور از انصاف دیدم که از این بزرگوار

یادی نکنم.

استادغفوری از نویسندگان متعهد و دلسوخته

بودکه به مسائل فکری مبتلا به نسل جوان در

حوزه و دانشگاه عنایت داشت وسعی میکرد

مشکلات فکری آنان رابانوشته های خود تا حد

امکان حل کند.اوکه برآمده ازحوزه ودانشگاه و

نیزازدانشگاه"سوربون"فرانسه یه اخذ درجه

دکترادرحقوق نائل آمده بود-ازلحاظ وجهه علمی

مقبولیت داشت و این تنهاامتیازاونبود بلکه از نظر

اخلاقی-افتادگی-تواضع-نرمخوئی-بی ادعائی-

دلسوختگی-احساس وظیفه ونیزدردمندی شدید

دربرابرتبعیضات ناروا وتعلق خاطر وافر او به دردمندان وبیچارگان و

حتی پوشش بسیار ساده لباس ونیزآرامش وصداقت ومهربانی

او درگفتار چه درهنگام سخنرانی وچه دربرخوردهای عادی و

جلسات معمولی به واقع او رامحبوب خاص وعام کرده بود.

از خاطرات فراموش نشدنی که از او در ایام کودکی در کیلان

دارم-یکی سر مشقی بود که اواولین بار برای آغاز نوشتن من

برایم نوشت که یسیار جالب بود ومتفاوت با سرمشق های دیگر

دیگر خاطره گم کردن پول من بود که وی پس چند سوال از من

وپس از شنیدن جواب درست آن را به من داد.

خاطره دیگر کار کردن ما بچه مدرسه ایها درهنگام ساختن

آب انبار وپرداخت مزد به ما توسط ایشان بود.جالب توجه این بود

که در آن زمان فردی در کیلان زندگی می کرد به "علی یار گنه"

این فرد که کمی مشکل حواس داشت مردم او را اذیت میکردند

و او حرف هیچ کس را قبول نمیکرد.ولی وقتی مرحوم غفوری با

وی حرف میزد همه راگوش میکرد و انجام میداد وحاج آقا غفوری

او را مثل یک انسان معمولی در ساخت آب انبار بکار گرفته بود

وبه او دستمزد میداد.

اینها همه درس است.خداوند روح پاک آن مرحوم را غریق

رحمت کند.به باز ماندگانش و همه کسانی که ایشان را

می شناسند درگذشت این انسان بزرگوار را تسلیت میگویم.

آیدا بر بالین سیاووش

حسن گل محمدی — Fri, 29 May 2009 20:04:55 GMT

آیدا بر بالین سیاووش

خبر بسیار ساده و باور نکردنی بود.در رسانه ها انعکاسی

کوتاه داشت.کسی به آن توجه چندانی نکرد.درغوغای تبلیغات

وترافیک گم شد و سرانجام رو به فراموشی نهاد. "سیاووش

شاملو فرزند احمد شاملو شاعر معروف معاصر در ۶١ سالگی

در گذشت ."

بر می گردیم به چند سال قبل در سال ٧٩ که احمد شاملو

درگذشت و سیاووش که فرزند ارشد او بوداز ازدواج اول و به

کارهای غیر فرهنگی اشتغال داشت تمام انرژی و توان خودرا

صرف این کردکه میراث پدر را تصاحب کند.میراثی که فرهنگی

و ادبی بود نه مالی و اقتصادی.سال قبل هم ماجرای حراج و

حکم دادگاه این رویداد را شنیدیم و بسی افسوس خوردیم و

خون جگر. هر چند که خانه و جایگاه حضور دائمی شاملو در

دل های مردم بود.

هنوز صدای رسا وآمیخته به عشق و تکریم آیدا در گوشمان

است که بنا داشت خانه ی شاملو را تبدیل به موزه کند تا

هیچ یک از اسباب و وسایل او پراکنده نشود.با این حال این

سیاووش شاملو بود که با سماجت و ناباوری همه می گفت:

من وارث شاملو هستم وطلب ارثیه حق من است و میخواهم

موزه را خودم بر پا دارم.اهل هنر و فرهنگ وآنهائی که هدایای

بیشماری به شاملوداده بودند آنها را متعلق به آیدا آخرین همسر

و یار یاور شاملو می دانستند.

ولی همه چیزدر سکوت و سنگینی سخت گذشت و سیاووش

رضایت نداد و از طریق حکم دادگاه به حراج اموال پدر اقدام کرد و

سرانجام بااخذ وکالت ازبرادران وخواهرش(یعنی فرزندان شاملو)

خانه ی عشق و تنهائی آیدا را از اسباب و اثاثیه خالی کرد و او

راباخاطره هاوصدای "بامداد" در دهکده پردیس کرج تنها گذاشت.

آیدا آن فرشته مهر و خوبی همسر و یار شاعر که مورد ستایش

ومحبت شاملوبود هرگزلب به سخنی تندیاانتقاد نگشود و راضی

بود که سیاووش این یادگار ها رابه غیر نسپارد و یادگاری برای

شاملو بر پا دارد و تفاوتی میان خود و سیاووش برای انجام این

کار نمی دید.چون آدم عاشق به چیز دیگری می اندیشد که در

غوغای یک دعوای میراثی گم و فراموش نمی گردد.

برگردیم به گذشته ترو ازدواج اول احمدشاملو با اشرف اسلامیه

فرهنگی و معاون دبیرستان دخترانه که عمر این زندگی مشترک

٩ سال بود و حاصل آن سیاووش-سیروس-سامان و ساقی و

جدائی آنهاازهم.بار دیگر در سال ١٣٣۵ و ازدواج شاملو با حایری

طوسی و ماندن فرزندان شاملو چیش همسر دوم و سرانجام

آغاز زندگی عاشقانه ی شاعر با آیدا سرکیسیان در سال ١٣۴٣.

سیاووش که شاهدجدائی وصلت اول پدربودوبامهرمادری همسر

دوم شاعرخوگرفته بوددرسالهای آخر که شاملو بیمار بود در کنار

پدر بسر می برد و از سال ١٣٧٩ بنیادی برای حفظ آثار او بر پا

داشته و تمام وقت خود را در این کار صرف می کرد ولی افراد

سرشناس و محافل فرهنگی حق این کار را به آیدا می دادند.

هر چند که در کشاکش کارهای حقوقی آیدا از دست سیاووش

آزرده بود ولی بار دیگر این مادر مهربان و فداکار در اواخر عمر

سیاووش دربیمارستان جم تهران بربالین اوبود و بعد از درگذشت

سیاووش هم هر کاری که می توانست برای برگزاری یاد بود او

انجام داد. انگار نه انگار که با سیاووش بحثی یا کدورتی داشته

است.نمی دانم به این حرکت زیبا و گذشت بزرگوارانه ی این زن

عاشق که با یادها و خاطره ها روزگار را سپری می کند چه باید

نام نهیم؟

آری دنیامیگذرد و احمد شاملو در ٧۵ سالگی وسیاووش شاملو

در۶١سالگی بااین جهان وداع می کنند و آیدا در عشق و تنهائی

می ماند.فقط می توان گفت: " روزگار غریبی است نازنین "

سیزده بدر جشن پایان نوروز

حسن گل محمدی — Thu, 26 Mar 2009 23:39:06 GMT

سیزده بدر جشن پایان نوروز

تقدیم به تمامی کسانیکه خود کاری انجام

نمی دهند و چون دیگران انجام می دهند

ناراحت می شوندوباپیام های محبت آمیز

خود که نشان از شخصیت و بینش آنهاست

این ناراحتی را نشان می دهند.

آئین ها و مراسم عید نوروز باستانی که اغلب از اول اسفند

ماه هر سال آغاز می گردند دارای سه مرحله میباشند. مرحله

اول برگزاری جشن شب چهارشنبه سوری مرحله دوم برگزاری

مراسم و جشن های عید نوروز و مرحله سوم برگزاری مراسم

سیزده بدر که جشن پایان نوروز است.

روز سیزدهم فزوردین ماه مانند شب چهارشنبه سوری

دارای اهمیت خاصی است.همانطوریکه با برپائی جشن شب

چهارشنبه سوری به استقبال عید نوروز می رویم با مراسم

سیزده بدر نوروز را بدرقه می کنیم.

ایرانیان باستان دوازده روز اول فروردین را بیاد دوازده ماه سال

به جشن و شادی سپری میکردند و روز سیزدهم را به باغ و

صحرا رفته وجشن پایانی عید بهار و سال نو را در طبیعت برگزار

می نمودند و بدین ترتیب مراسم عید نوروز پایان می یافت و از

روز چهاردهم فعالیت های کار وزندگی عادی دو باره آغاز میشد.

در حال حاضر نیز این روز را همه ی افراد خانواده ها در دامن

طبیعت سپری می کنند و یکی دو روز مانده به سیزده بدر خانم

ها وسایل مورد نیاز برای تهیه ی غذاهای مخصوص و تنقلات روز

سیزده را فراهم می سازند.

در باور بسیاری از مردم ایران روز سیزده نوروز دارای نحسی

خاصی است که خانواده ها باید سعی کنند گرفتار آن نشوند.بنا

براین برای دوری از این نحوست همه ی افراد خانواده صبح روز

سیزدهم وسایل و لوازمی را که برای برگزاری مراسم سیزده

بدر تهیه کرده اند بر می دارند و هر یک به فرا خور حال خود این

روز را در خارج از خانه و در محل های خوش آب و هوا و در دل

طبیعت و کنار رودخانه یا محل مناسب دیگری سپری میکنند

واعتقاد دارند که حداقل تا ظهر این روز به خانه بر نگردند تا

نحسی آن از بین برود و گریبان گیر آنها نشود.

اولین سوالی که به ذهن انسان خطور می کند این است

که آیا واقعا سیزده نوروز روز نحسی است و اگر هست دلیل آن

چیست ؟

آیا سیزده نوروز روز نحسی است ؟

-------------------------------------

بطور دقیق و با دلایل منطقی ریشه ی اعتقاد به نحسی

سیزده نوروز مشخص نمی باشد.چون ایرانیان باستان بر خلاف

اقوام دیگر عدد سیزده را نحس نمی دانستند و روز سیزده هر

ماه برای آنها روزی خوب و گرامی بود. دلایلی که برای نحوست

سیزده می توان بیان کرد به شرح زیر است :

١-ابوریحان بیرونی دانشمند بزرگ ایراتی در کتاب معروف خود

به نام آثار الباقیه آورده است:

ایرانیان باستان هر روز از ماه را به نامی می خواندند و سیزد

همین روز ماه "تیر" نامیده می شود و تیر نام فرشته ای عزیز و

نام ستاره ای بزرگ و نورانی و خجسته است. همچنین این

اندیشمند ایرانی در جدولی که برای خوب(سعد) و بد بودن (

نحس) ایام تنظیم کرده روزسیزده نوروزرا روزی فرخنده (سعد)

نامیده است.

٢- بر اساس باورهای اساطیری ایران باستان روزی که آرش

کمانگیر برای تعیین مرز ایران و توران از قله ی دماوند با تمامی

قدرت روحی و جسمی خود تیری رها کرد تا مرز ایران را

مشخص کند روز سیزده نوروز بوده و شاید تامیدن روز سیزده

بعنوان "تیر" بر اساس همین اتفاق باشد که با فرود آمدن تیر او

در کنار رودخانه ی جیحون ایرانیان آن را گرامی داشتند و جشنی

بر پا کردند که مراسم سیزده بدر باقی مانده از آن است.

بنا براین بر اساس این چنین باورهائی در ایران باستان نمی توان

عنوان کرد که عدد سیزده و سیزده بدر نحس است.

نحوست سیزده از کجا آمده است ؟

---------------------------------------

در بررسی و ریشه یابی اینکه این نحوست سیزده از کجا

به باورهای ایرانیان راه پیدا کرده است مدارک و شواهد مشخص

ومعینی وجود ندارد ولی می توان به بعضی از حدس ها و گمان

ها پرداخت که برخی از آنها به شرح زیر است:

١-ممکن است در ایام گذشته حوادث ناگواری در این روز بطور

اتفاقی بوجود آمده و احتمالا تکرار هم داشته بنا براین در ذهن

ها از این روز وحشت و نحوست پیدا شده است.

گزارش هائی هم در این زمینه وجود دارد که در گذشته در یک

چنین روزی ستاره ای دنباله ذار با زمین برخورد کرده و موجب

زلزله آتش فشان و ویرانی شده است.

٢-در اساطیر نجومی ایران قدیم باور چنین بوده است که عمر

جهان دوازده هزار سال است که دوازده اختر هر کدام به مدت

هزار سال بر جهان حکومت خواهند کرد و در پایان دوازده هزار

سال آسمان و زمین درهم خواهد ریخت.

چون انسانها زندگی خود را قیاس از این باورها می پنداشتند

سال را دوازده ماه می گرفتند و جشن های نوروز رانیز در دوازده

روز برگزار میکردند و در این روزها به شادی می پرداختند تا آنکه

در طول سال زندگی آنها به خوبی و خوشی سپری گردد. چون

درپایان دوازده هزارسال جهان هستی درهم شده و به آشفتگی

میرسد بنابراین پس از دوازده روز جشن نوروز یک روز را نشان

از آشفتگی و در هم ریختن می پنداشتن و برای مصون ماندن

از آن به دل طبیعت پناه می بردند.

٣-یکی از دلایلی که میتوان برای القای نحسی سیزده در ایران

ذکرکرد این است که در باور مردم کشورهای همجوار ایران مانند

روم و اعراب خرافات و اعتقادبه خوب و بد(سعد و نحس)روزهای

بسیار رواج داشته است.بنا براین امکان اینکه این باورها از این

مناطق به ایران رسیده باشد بعید نیست.مسیحیان اعتقاد دارند

با توجه به اینکه در شام آخر مسیح سیزده نفر بر سر سفره

بوده اندوبر اثرخیانت یکی از آنهااو را مصلوب کردند پس عدد

سیزده نحس است وآنهاهیچ موقع سیزده نفر بر سر یک میز

غذا نمی خورند.

یا اینکه اسکندر مقدونی هنگامی که مجسمه ی خود را در کنار

دوازده مجسمه ی خدایان گذاشت نحسی سیزده گریبان گیرش

شد و به قتل رسید.

همچنین درباور اعراب اعتقاد به نحوست وخرافات بسیار ریشه

دار است بطوریکه آنها روز های هفته و ماه را به روز های خوب

متوسط وبدتقسیم می کنند و درروزهای بد دست به کار مهمی

نمی زنند چون به نظر آنهانحس است.اصطلاح قمر در عقرب نیز

از همین باورها بوجود آمده است.بدیهی است پس از حمله ی

اعراب به ایران و تغییر گرایش های دینی ایرانیان بسیاری از این

باورها و خرافات اعراب در ایران رواج پیدا کرد و چون عدد سیزده

را آنها نحس می پنداشتند بنابراین عدد سیزده و سیزده بدر بد

شگون و نحس به شمار آمد.

در هر حال چه سیزده و سیزده بدر نحس باشد یا نباشد در

ایران از گذشته بسیار دور تا کنون رسم بر آن بوده است که در

روز سیزده نوروز تمامی مردم از شهری تا روستائی و از هر

طبقه و دسته از خانه بیرون آمده و یک روز را در دشت و صحرا

و در دل طبیعت بسر می برند و نا بعد از ظهر آن روز به خانه

های خود بر نمی گردند.

چگونگی بر گزاری مراسم سیزده بدر

---------------------------------------------

مراسم روز سیزده بدر با انجام رسوم و برنامه های خاص

خود بر گزار می گردد.کارهائی که صورت می گیرد به اختصار

به شرح زیر است:

- آماده شدن برای سیزده بدر

-انتخاب محل مناسب برای نشستن

-شادی و بازی و مسابقه های دسته جمعی

-سبزه گره زدن

-به آب انداختن سبزه ی سیزده نوروز

-خوردن کاهو با سکنجبین

-نهار روز سیزده

-پختن آش رشته در بعد از ظهر سیزده

- دروغ سیزده

-پایان روز سیزده بدر

علاقمندان برای اطلاع بیشتر می توانند به کتبی که در آخر

معرفی میشود مراجعه نمایند.ولی ذکر چند نکته ضروری است:

-در رابطه با فلسفه ی سبزه گره زدن در مدارک و مستندات

موجود از جمله کتب مروج الذهب مسعودی و آثار الباقیه بیرونی

آمده است:

مشیه و مشیانه پسر و دختر دو قلوی کیومرث اولین بشر و

اولین پادشاه روی زمین در روز سیزده فروردین برای اولین بار

در جهان با هم ازدواج کردند.در آن زمان چون مراسم عقد ونکاح

ومحضر و ثبت ازدواج وجود نداشت.آن دو بوسیله ی گره زدن دو

شاخه ی سبز روز ازدواج خود را نشانه گذاری نمودند.از آن پس

دختران و پسران دم بخت هر ساله در این روز برای بستن پیمان

زناشوئی نیت می کنند و سبزه ها را گره می زنند.

-یکی از رسم های تفننی و طنز آمیز روز سیزده بدر تعریف

خاطرات جوک و مخصوصا مطلبی دروغ است که به دروغ سیزده

معروف می باشد.دراین رابطه وقتی افرادبهم میرسند موضوعی

راکه اصل آن دروغ است بطور جدی برای هم تعریف می کنند و

موقعی که شنونده به آن توجه می کند پس از چندی متوجه

می شود که آن موضوع دروغ بوده است. مثلا ممکن است یکی

بگوید که در اخبار شنیدم فرداکوه دماوند آتشفشانی می کند .

وقتی که فردا میرسد و اتفاقی نمی افتد گوینده ابراز می دارد

که آن گفته دروغ سیزده است.

در این رابطه اروپائیان نیز در روز اول آوریل(نزدیک سیزده )

مراسمی دارند که به سیزده بدر ما بسیار نزدیک است.در چنین

روزی در سال ١٩٧۶ رادیو فرانسه صبح ساعت هفت خود اعلام

کرد که امروز برج ایفل فرو خواهد ریخت.مردم با شنیدن این خبر

نگران و هیجان زده به محل برج رفتند ودر آنجابا اعلامیه ای روبرو

شدند که این خبر دروغ اول آوریل است.

فلسفه برگزاری مراسم سیزده بدر

--------------------------------------

برگزاری مراسم سیزده بدردارای آداب و رسوم خاص خود است.

انجام هر یک از این مراسم توجیه اساطیری وسابقه ی ویژ ه ای

دارد.از خانه خارج شدن و به صحرا و طبیعت رفتن در حقیقت

پیوستن به اصل و بنیاد خلقت و بادی از "سوشیانت بزرگ " در

باورهای دینی ایران قدیم است.

شادیو خنده به معنی دوری ازناراحتی- بدی- اندیشه های

ناجور-خود باوری و مثبت اندیشی میباشد.مهربانی و روبوسی

نماد آشتی-استحکام روابط انسانی- دوری ازدشمنی و عداوت

استکه این اعتقادموجب برقراری یک اجتماع سالم و همزیستی

مسالمت آمیز و توام با احترام به یکدیگرمی گردد.به آب انداختن

سبزه ی هفت سین در حقیقت ایثار و فدیه دادن به ایزد بانوی

آب (آناهیتا)و گذشت و همیاری با یکدیگر تلقی می شود.خوردن

غذا در طبیعت و تعارف کردن به دیگران نمادی از کمک به هم -

تقسیم کردن آنچهکه نعمت است به همنوعان و باز بودن سفره

افراد برای همه می باشد.گره زدن سبزه برای باز شدن بخت و

رفع گرفتاری های زندگی تمثیلی از پیوند زن و مرد و ادامه ی

نسل و زندگی در روی زمین است.

بنابراین می توان بیان کرد که در هر یک از مراسم عید نو روز

باستانی از چهار شنبه سوری گرفته تا مراسم اصلی ایام تحویل

سال و عید نوروز و بالاخره مراسم سیزده بدر همواره این جشن

ها و آئین ها در جهت بالا بردن روحیه و امید در زندگی -شادی

آفرینی و هدفمند کردن حیات با انجام حرکت های اجتماعی و

ایجاد همبستگی جمعی و علی النهایه ایجاد رضایت و دوستی

با دیگران وزندگی کردن در کنار یکدیگر در نهایت صفا و صمیمیت

ولذت بردن ازگذران عمرو شکر گزاری از نعمات خدا دادی است.

واقعا چه آموزه ومراسمی بهتر از این می تواند زندگی خوب-با

کیفیت مطلوب-مسالمت آمیزوآمیخته به احترام نسبت به یکدیگر

برای بشر در روی زمین فراهم سازد؟

به قول لسان الغیب شاعر گرانقدرمان حافظ شیراز اگر چراغ

دل رامیخواهیم دائم بر افروخته و روشن نگه داریم باید از نسیم

باد نوروزی مدد بجوئیم و به صحرا برویم و غبار غم را از خود

بیفشانیم واز بلبل عاشق غزل خواندن و عاشق بودن را بیاموزیم

و توجه داشته باشیم که عمر کوتاه ما چند روزی بیش نیست.

ز کوی یار می آید نسیم باد نوروزی

ازاین باد ار مددخواهی چراغ دل برافروزی

به صحرا رو که از دامن غبار غم بیفشانی

به گلزار آی کز بلبل غزل گفتن بیا موزی

سخن درپرده میگویم چوگل ازغنچه بیرون آی

که بیش ازپنج روزی نیست حکم میرنوروزی

سالم و شاد باشید

بهاریه

حسن گل محمدی — Thu, 19 Mar 2009 02:14:00 GMT

بهاریه

بیا و قفل بسته ی دل را کلید باش

در آغاز بهار روزنه ی امید باش

ز بعد این زمستان سرد محنت بار

همچون نسیم بهاری پر از نوید باش

غم گذشته رها کن به فصل بهار

به باغ زندگی شکوفه ی جدید باش

صلای عشق بزن با ترنم جویبار

به راه عاشقی یگانه و فرید باش

بشوی درون دل را ز کینه و حسد

ز رنگ هر تعلق جدا شو سفید باش

چو صخره استوار بمان کنار موج ها

به زیر بار حادثه سخت و سدید باش

به جمع عاشقان سوخته دل مدام تو

بیا و با خلوص جان یاری مفید باش

شرط ادب نگهدار به کوی یار"فریاد"

دل شکستگان راه عشق را مرید باش

فر یاد دماوندی

نوروز- ١٣٨٨

تبریک اعیاد

حسن گل محمدی — Sun, 15 Mar 2009 17:35:55 GMT

تبریک اعیاد

فرا رسیدن اعیاد :

-میلاد نبی اکرم حضرت محمد (ص)

-تولد حضرت امام صادق (ع)

- جشن چهارشنبه سوری

-عید نوروز باستانی

را به همه ی دوستان -همکاران -همشهریان

- اقوام و خویشاوندان تبریک عرض نموده و در

سال جدید سلامتی و موفقیت برای همه آرزو

می کنم.

"بهار" و "عید نوروز" در آئینه ی شعر فارسی

حسن گل محمدی — Fri, 13 Mar 2009 04:51:02 GMT

"بهار" و "عید نوروز" در آئینه ی شعر فارسی

این مقاله را به یاد تمامی در گذشتگان کیلانی بویژه

شادروان احمد علی آقاجانی که بهار را عاشقانه

دوست داشت به نگارش در آورده ام.ارواح همه شاد

وقرین رحمت الهی باد.

"بهار" و "عید نوروز" در تاریخ شعر فارسی تجلی پر شمار و

انعکاس فراوانی داشته است.شعرا و سرایندگان شعر فارسی

تحت عنوان "بهاریه"سروده های زیادی از خود بر جای گذاشته

اند."بهار" بعنوان احیاگر طبیعت و "عید نوروز "ایام پاسداشت این

گردش لیل و نهار با شور و شوقی که در اقوام ایرانی از گذشته

هایی دو ایجاد کرده است درحقیقت زندگی تازه و نویی را برای

انسانها به دنبال خود می آورد.

نگاه شاعرانه به این زیبائی ها و شور و شوق رستن و

دوباره رنده شدن نگاهی توصیفی در آغاز و نگرشی درونی و

معنی گرا در پایان است.بطوریکه دربعضی ازاوقات توصیف بهار

وسیله ای برای بیان مقصود و اندیشه های دیگر قرار میگیرد.

این مقصود بسته به جهان بینی و تفکر شاعر نوع نگاه او را در

این مقطع زیبای دگرگونی طبیعت به درون گرایی و برون گرایی

نشان می دهد.به عبارت دیگر بهار می تواند نماد عدم پایداری

دنیا و نعمات آن باشد نعمت هایی که شایسته ی دلبستگی

نیست یا اینکه نشان از گشایش و آرامش پس از تحمل سختی

وسردی ها قرار گیرد و ایجاد امید و شوق برای حرکت به سوی

آینده و شروعی دوباره نماید.

در این روند بررسی هر چه از شعر کلاسیک گذشته به سوی

شعر امروز فارسی گام برداریم بیان حالت ها و مظمون ها از

طریق وصف بهار و عید نوروز به گفتمانی غالب تر تبدیل میگردد

که شاعر با مخاطب قرار دادن مضمون بهار فکر و اندیشه ی

درونی و فلسفی خود را بیان می کند.

از قرن چهارم هجری به بعد با شکل گیری قصیده و رواج آن

تغزل و تشبیب بسیاری ازقصاید در وصف بهار بود ولی با وسعت

یافتن انواع شعر فارسی و تولد غزل بهاریه ها منحصر به قصیده

نماند و به ندریج به قالب های دیگر شعر مانند غزل و مثنوی نیز

سرایت کرد.

نخستین بهاریه ی مشهور در این دوره از رودکی پدر شعر

فارسی است که سرتاسر آن وصف بهار است.به چند بیت آن

اشاره می گردد:

آمد بهار خرم با رنگ و بوی طیب

با صد هزار زینت و آرایش عجیب

شایدکه مردپیربدین گه جوان شود

گیتی بدیل یافت شباب ازپی شبیب

چرخ بزرگوار یکی لشکری بکرد

لشکرش ابر تیره و باد صبا نقیب

یک چند روزگار جهان دردمند بود

به شدکه یافت بوی سمن رادوای طیب

بلبل همی بخواند بر شاخسار بید

سار از درخت سرو مر او راشد مجیب

بارواج گرفتن سبک خراسانی طبیعت گرائی اوج میگیرد.در نتیجه

اشعار نیمه ی دوم قرن چهارم و اوایل قرن پنجم سرشار از رنگ

و بوی گلها وآوازپرندگان است.بهترین نماینده این دوره منوچهری

دامغانی است که مسمط های او از با شکوه تر ین بهاریه های

شعر فارسی است که همواره مورد تقلید شاعران بعد او قرار

گرفته است. کمتر شاعری توانسته این گونه زیبا آمدن بهار و

آغاز نوروز را در قالب شعر کلاسیک بیان کند:

آمد نوروز هم از بامداد آمدنش فرخ و فرخنده باد

باز جهان خرم وخوب ایستاد مرد زمستان و بهاران بزاد

ز ابر سیه روی سمن بوی داد

گیتی گردید چو دارالقرار

روی گل سرخ بیاراستند زلفک شمشاد بپیراستند کبکان برکوه به تک خاستند بلبلکان ز یروستاخواستند

فاختگان همبر میناستند

نای زنان بر سر شاخ چنار

باز جهان خرم و خوش یافتیم زی سمن وسوسن بشتافتیم

زلف پری رویان بر تافتیم دل ز غم هجران بشکافتیم

خوبتر از بو قلمون یافتیم

بو قلمونی ها در نو بهار

درهمین مقطع فرخی سیستانی آنچنان باکلمات فارسی

زیبائی های بهارونوروز را بیان می کند که طبیعت گرائی و وصف

روز بهار و ایام آغاز سال نو به اوج خود می رسد:

چون پرند نیلگون بر روی بندد مرغزار

پرنیان هفت رنگ اندر سر آرد کوهسار

خاک ر چون ناف آهومشک زایدبی قیاس

بیدراچون پرطوطی برگ رویدبی شمار

دوش وقت نیم شب بوی بهار آورد باد

حبذا باد شمال و خرما بوی بهار

باده گویی مشک سوده دارداندر آستین

باغ گویی لعبتان جلوه دارد در کنار

ارغوان لعل بدخشی دارد اندر مرسله

نسترن لولوی لالا دارد اندر گوشوار

تا بر آمد جامهای سرخ مل بر شاخ گل

پنجه های دست مردم سر بون کرد از چنار

راست پنداری که خلقت های رنگین یافتند

باغهای پر نگار از داغگاه شهریار

ازنیمه ی دوم قرن پنجم به بعد بهاریه ها در منظومه های

عاشقانه و عارفانه که سر آغاز آنها قصیده های سنایی است

تجلی پیدا می کند.پیش از سنایی بهار با چشم انداز عارفانه و

عناصری از زندگی و دید عرفانی وصف نشده بود.در بهاریه های

سنایی تمام کائنات در حرکت و جنبش هستند:

باز متواری روان عشق صحرایی شدند

باز سر پوشیدگان عقل سودایی شدند

باز نقاشان روحانی به صلح چار فصل

از سرای پنجدر در خانه آرایی شدند

باز بینا بودگان همچو نرگس در خزان

در بهار از بوی گل جویای بینایی شدند

بیدلان در پرده ی ادبار متواری شدند

دلبران در پرده ی اقبال پیدایی شدند

مطربان رایگان در رایگان آباد عشق

بی دل ودم چون سنایی چنگی ونایی شدند

زرد وسرخی بازدرکردندخوشرویان باغ

تا دگر ره برسر آن لاف رعنایی شدند

عالم پیر منافق تا مرقع پوش گشت

خرقه پوشان الهی زیر یکتایی شدند

چندی بعد سعدی با آمیختن مفاهیم عقلانی در وصف طبیعت

بهار را به گونه ای می ستاید که زوایای درونی ذهن و چشم

انداز های بیرونی طبیعت را چون آئینه ای که در مقابل رخی زیبا

گرفته شود نشان می دهد و همه را به فکر کردن در بامدادی

که لیل و نهار تفاوت ندارد فرا می خواند و می گوید اگر کسی

این همه نقش های عجیب را ببیند و در خود تغییری بوجود

نیاورد فرقی با جمادات ندارد:

بامدادی که تفاوت نکند لیل و نهار

خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار

آفرینش همه تنبیه خداوند دل است

دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار

این همه نقش عجب بر در دیوار وجود

هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار

هر که امروز نبیند اثر قدرت او

غالب آن است که فرداش نبیند دیوار

آدمی زاده اگر در طرب آید چه عجب

سرو در باغ به رقص آمد و بید و چنار

خبرت هست که مرغان سحر میگویند

آخرای خفته سرازخواب جهالت بردار

سعدیا راست روان گوی سعادت بردند

راستی کن که به منزل نرودکج رفتار

خیام نیزرندانه فلسفه ی زیبای خودرا چسبیدن به زمان فعلی

و دم نزدن از گذشته و غم و غصه ی نیامده را نخوردن می داند

این گونه می سراید:

بر چهره ی گل نسیم نوروز خوش است

درصحن چمن روی دل افروزخوش است

از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست

خوش باش وز دی مگو که امروزخوش است

حافظ در ستیغ غزل عرفانی با نگرشی عمیق در روزگاری که

قحطی جود است و نباید آبروی خود را فروخت رندانه این گونه

می گوید:

ابر آذاری برآمد باد نوروزی وزید

وجه می میخواهم ومطرب که میگویدرسید

شاهدان در جلوه و من شرمسار کیسه ام

بارعشق ومفلسی صعب است میبایدکشید

قحط جود است آبروی خود نمیبایدفروخت

باده و گل از بهای خرقه می باید خر ید

با لبی و صد هزاران خنده آمدگل به باغ

از کر یمی گوئیا در گوشه ای بویی شنید

دامنی گرچاک شددرعالم رندی چه باک

جامه ای در نیک نامی نیز می باید در ید

این لطایف کز لب لعل تو میگفتم که گفت

وین تطاول کزسرزلف تو من دیدم که دید

تیر عاشق کش ندانم بر دل حافظ که زد

اینقدردانم که از شعر ترش خون میچکید

آنگاه که قلندر عاشقان و مراد سالکان از راه می رسد جان را

فدای عاشقان میکند و همراه رسول چمن گرد غریبان چمن در

آمدن بهار خیمه می زند و جولان می دهد و با نعره ویرانگر خود

بر طبل خانه ی عشق میکوبد.آری مولانا جلاالدین محمد بلخی

بهار را این گونه استقبال می کند:

آمد بهار ای دوستان منزل سوی بستان کنیم

گر غریبان چمن خیزید تا جولان کنیم

امد رسولی از چمن کاین طبل را پنهان مزن

ماطبل خانه عشق رااز نعره هاویران کنیم

بشنو سماع آسمان خیزید ای دیوانگان

جانم فدای عاشقان امروزجان افشان کنیم

زنجیرها را بر دریم ما هر یکی آهنگریم

آهن گران چون کلبتین آهنگ آتشدان کنیم

آتش دراین عالم زنیم وین چرخ رابر هم زنیم

وین عقل پای برجانرا چون خویش سرگردان کنیم

کوبیم ما بی پا و سر گه پا به میدان گاه سر

ما کی به فرمان خودیم تا این کنیم تا آن کنیم

خامش کنیم و خاموشی هم مایه ی دیوانگیست

این عقل باشد آتشی در پنبه اش پنهان کنیم

پس آنگاه آخرین سنگرنشین غنای ادب فارسی جامی می گوید

که این غنچه ی باز نشده و نشکفته چه پیام هایی سر بسته از

دل و سینه های فکار و نژند با خود آورده است که در دل همین

خاک نهفته بودند:

بگشای نقاب از رخ باد بهاران

شد طرف چمن بزمگه باده گساران

شد لاله ستان گرد گل از بس که نهادند

رو سوی تماشای چمن لاله عذاران

در موسوم گل توبه ز می دیر نپاید

گشتند در این باغ و گذشتند هزاران

بین غنچه ی نشکفته که آورد به سویت

سر بسته پیامی ز دل سینه فکاران

صائب تبریزی شاعر اندیشه های ناب طالب آن است که در

نو بهار باید دو باره ایمان را تازه کرد که نشانی از صبح قیامت در

روز اول عید آشکار میشود وچمن باصفا است تو نیز باصفا باش

و سر از گریبان غم در آر و به شادی گرا:

بیا تازه کن ایمان به نو بهار امروز

که شد قیامت موعود آشکار امروز

شکوفه از شاخسار اختر ریخت

نشان صبح قیامت شد آتشکار امروز

چمن چنان به صفاشدکه هرنهالی را

توان کشید به آغوش جای یار امروز

بهشت نقد طلب می کنی اگر "صائب"

چو غنچه سر از گریبان برون آر امروز

بزرگ مرد معاصر شعر فارسی ملک الشعرا بهار خرمی و شادی

خود در بهار را موقعی ارزشمند می داند که سر تا سر کشورش

در این شادی سهیم باشند و اندوهی بر آنها مستولی نباشد:

رسید موکب نوروز و چشم فتنه غنود

درود باد بر این موکب خجسته درود

سپهر گوهر بارد همی به مینا درع

سحاب لولوپاشدهمی به سمین خود

به هر در نگری شادی بزد در دل

به هر که بر گذری اندهی کند بدرود

یکی است شادبه سیم ویکی است شادبه زر

یکی است شادبه چنگ و یکی است شادبه رود

همه به چیزی شادند و خرم اند و لیک

مرا به خرمی ملک شاد باید بود

شاعر شوریده دل محمد حسین شهریار در آرزوی آمدن یار

در بهار نشسته و منتظر است که یارش در بهار به سراغش آید.

چه زیبا است این انتظار:

بی تو ای دل نکند لاله به بار آمده باشد

مادراین گوشه ی زندان وبهارآمده باشد

نکند بی خبر از ما به در خانه ی پیشین

به سراغ غزل و زمزمه یار آمده باشد

ز دل آن زنگ کدورت زده باشد به کناری

باز با این دل آزرده کنار آمده باشد

یار کو رفته به قهر از سرما هم ز سر مهر

شرط یاری که به پرسیدن یارآمده باشد

شهریاراین سر وسودای تودانی به چه ماند

روزروشن که به خواب شب تارآمده باشد

مهدی اخوان ثالث شاعر چکامه ها و حماسه ها همراه مرغان

سفر کرده که پس از سرما به آشیانه باز می گردنددر جستجوی

نشانهایی است که از هر کناری برسد و سفرکرده ها باز گردند

و دو باره شور و حال زندگی بر گردد و عشق جوانه زند:

اردوی بهاران چو کاروانها به شکوه در آمدبه بوستانها

مرغان سفر کرده بازگشتند آسوده ز سرما به آشیانها

سر خوش ز نشاط بهار بنگر مرغابیکان را به آبدانها

بس لاله روشن به دشت دیدم مشکین به یکی خالشان میانها

گر چشم گشایی به هرکناری از جشن بهاران بود نشانها

فروغ فرخزاد از دید دختری تنها در کنارپنجره با چه زیبایی خاصی

بهار و جلوه ی دو باره ی طبیعت را به تصویر میکشد و تکاپو در

فرا رسیدن بهار را از زبان همه باز گو می کند:

دختر کنار پنجره تنها نشست و گفت

ای دختر بهار حسد می برم به تو

عطر و گل و ترانه و سر مستی تو را

با هرچه طالبی به خد می خرم ز تو

بر شاخ لخت و عور درختی شکو فه ای

با نازمی گشود دوچشمان بسته را

مرغی میان سبزه ز هم باز می نمود

آن بالهای کوچک زیبای خسته را

خورشید خنده کرد و ز انوار خنده اش

بر چهر روز روشنی دلکشی دوید

موجی سبک خزیدونسیمی به گوش او

رازی سرود و موج به نرمی امید از او

خندید باغبان که سر انجام شد بهار

دیگر شکوفه کرده درختی که کاشتم

دلتان همیشه شاد و بهاری باد

نوروز باستانی عید همبستگی ملی

حسن گل محمدی — Fri, 13 Mar 2009 04:29:04 GMT

نوروز باستانی عید همبستگی ملی

این مطلب خلاصه شده از کتاب معرفی شده تالیف مدیر این

وبلاگ است.

اغلب مورخین و پژوهشگران تاریخ - فرهنگ وآئین های

ایرانی در این موضوع اتفاق نظر دارند که بکی از عوامل بسیار

مهم همبستگی ملی و حفظ فرهنگ - زبان و قومیت یکپارجه ی

ایرانی عید نوروز باستانی است.

نوروز کهن ترین و گسترده ترین آئین مشترک همه ی سر

زمینهای حوزه ی فرهنگ و تمدن ایرانی است و به همین لحاظ

یکی از گرامی ترین و بارز ترین جلوه ی میراث مشترگ فرهنگی

اقوام ایرانی بشمار می آید.

استمرار دائمی این عید بزرگ در طول هزاران سال در

گستره ی این سرزمین ها موجب نقطه ی اشتراک تمامی گروه

های قومی و اعتقادی بوده و اکنون نیز این باور همگانی باعث

تحکیم وحدت ملی در سرتاسر سرزمینهایی است که فرهنگ

ایرانی عامل همبستگی و وحدت آنها می باشد.

در فرهنگ و باور هر قوم و ملتی روزهای خاصی وجود

دارد که چگونگی ایجاد آنها ریشه های تاریخی و ملی داشته

و جلوه های زیبائی از باورها-اعتقاد ها-آئین ها و هویت های

باقی مانده از گذشته ی درخشان آن ملت ها می باشد.

عید نوروز باستانی و جشن و آئین هایی که قبل و بعد از

آن انجام میگیرد از یک فرهنگ و باور تاریخی اصیل و طولانی

درست همزمان با زنده شدن دوباره ی طبیعت و آغاز مجدد

شور و شوق زندگی در روی زمین مایه میگیرد.این مراسم بزرگ

نشات گرفته از یک تمدن-فرهنگ و آئینی است که گذشته ی

درخشان یک سرزمین مقدس با مردم پاک نهاد را به حال و آینده

پیوند زده است و در طول قرن ها و سالهای متمادی حوادث و

وقایع گوناگون تاریخی و منطقه ای از جمله حمله ی اسکندر

مقدونی و تازیان بیابان گردگرفته تا هجوم مغول و تاتار وحشی

و هر گونه تجاوز جغرافیائی یا فرهنگی تحت هر عنوان و اهداف

دیگر نه تنها نتوانسته است بر دیر پائی و ارزشمندی این فرهنگ

و تمدن خدشه ای وارد کندبلکه عامل و انگیزه ی اصلی انسجام

ویک پارچگی و ماندگاری فرهنگ-زبان و قومیت ایرانی گردیده

است.

در رابطه با چگونگی پیدایش عید نوروز تحقیقات و پژوهش های

زیادی صورت گرفته که علاقه مندان می توانند به کتاب فوق

الذکر و منابع زیر مراجعه نمایند:شاهنامه ی فردوسی - آثار

الباقیه ابوریحان بیرونی-التفهیم لاوائل صناعت التنجیم بیرونی-

نوروز نامه ی عمر خیام-تاریخ طبری- مروج الذهب مسعودی-

و سایر کتب معتبر دیگر مراجعه کنند.

برگزاری جشن و مراسم نوروز گذشته ازآنکه یاد آور آئین

و باورهای اعتقادی مردم سرزمین ایران است ازفلسفه و اهداف

ویژه ای نیز برخوردار می باشد.

براساس آثار باقی مانده از گذشته و تحقیقات و بررسی

کاوسگران و باستان شناسان آثارتاریخی وکهن ایرانیان قدیم قبل

از مهاجرت به ایران کنونی ذر سرزمینهای بسیار سرد در جنوب

سیبری و مغرب فلات پامیر در آسیای مرکزی و شمالی زندگی

می کردند.بنا به اظهارات منابع فوق الذکر سالهای بعد به علت

دشواری شرایط آب و هوا و کمبود چراکاه و افزایش جمعیت (

افزایش تعداد قبیله ها)به ایران کنونی مهاجرت کرده اند.بنابراین

در گاهشماری سالیانه آنها هر سال ده ماه سرد و دو ماه گرم

شناخته میشد و پس از مهاجرت به سر زمین ایران سال به دو

فصل تابستان با هفت ماه وزمستان با پنج ماه و پنج روز تقسیم

می گردید و هرساله آنها دو مراسم و جشن شاخص یکی در

نوزائی و حیات دو باره ی طبیعت وگرم شدن هوابه عنوان جشن

نوروز و بهار و دیگری هنگام بر داشت محصول و شکر گزاری و

آغازفصل سرد تحت عنوان جشن مهرگان برگزار می کردند.

در سالیان بعد این گاهشماری به مرور زمان اصلاح گردید

و به حالت کنونی که سال چهار فصل و سیصد و شصت و پنج

روز و هر چهار سال یکبار سیصد و شصت و شش روز (سال

کبیسه) دارد در آمد. بنا براین در طول تاریخ گذشته مردم ایران زمین از سرما-

قحطی-خشکسالی و دروغ رنج برده و با آن مبارزه کرده اند.یکی

از نمودهای این مبارزه ی دائمی بر گزاری جشن ها و آئین های

نوروزی است که در حقیقت حکایت از پیروزی گرما بر سرما و

پیدایش بهار و رویش گیاهان و حیات دو باره ی زمین دارد.

اهداف و فلسفه ی جشن های نوروزی بر گرفته از این تحول

در طبیعت موجب ایجاد روحیه ی تغیر و تازگی در انسانها و دو

باره زنده شدن معنوی و شکوفائی روح و روان آنها با پالایش

کهنگی ها-کثیفی ها و تمیز کردن محیط خانه و زندگی و دوری

جستن از بدی ها-فراموشکردن دشمنی ها-به دیدار هم رفتن

واحترام به بزرگترها-پوشیدن لباس نو- خوردن شربت و شیرینی

-نگاه کردن بر سفره ی هفت سین که هر یک نمادارزش خاصی

را دارد -میگردد.

همین امر باعث ایجاد شادی و شور وشوق در مردم برای

کوشش و سازندگی و رسیدن به رضایت و کمال مطلوب مادی

ومعنوی می شود.اینجاست که به زعم نگارنده در پس هر یک

از مراسم و آئین هایی که ایرانی ها از گذشته تا کنون آن را

بر گزار میکنند و بویژه در نهاد برگزاری جشن های عید نوروز

اهداف سازندگی و ایجاد نشاط و رضایت مندی از گذشت عمر

و زندگی نهفته است که در هیچ یک از مراسم و اعتقاد دیگر

اقوام و تمدن های انسانی یک چنین فلسفه ی ارزشمندی

را نمی توان یافت.

بنا بر این مسولیت خطیری بر عهده ی اندیشمندان و اهل

قلم و نویسندگان ایرانی است که ضمن بزرگداشت و برگزاری

با شکوه این مراسم به بیان این همه اهداف و زیبائی هایی که

در پس این آئین هانهفته است نسل های جوان و نوجوان ایرانی

را از فرهنگ گسترده و شادی آفرین و انسان ساز باقی مانده

از گذشتگان خود واقف سازند.

لازم به یادآوری است که شیوه ی برگزاری جشنهای نوروزی

با گذشت زمان و دوره های مختلف تاریخی دگرگونی هایی به

خود دیده است و هر گروهی از مردم بر پایه ی باورهای خود

آئین هائی بر آن افزوده یا از آن کاسته اند ولی آئین های اصلی

این جشن بزرگ همواره پایدار مانده است.

بر گزاری جشن های پیشوازی نوروز-سبزه و دانه رویاندن-

جشن چهارشنبه سوری- آماده شدن برای برگزاری جشن نو

روز- تزئین سفره ی هفت سین- دور هم نشینی برای درک

معنوی لحظه ی تحویل سال-شادباش گوئی-روبوسی-به دیدار

بزرگترها رفتن-هدیه و عیدی دادن-دید و باز دید همگانی-آشتی

و سازش باهم و بالاخره آئین پایانی مراسم نوروز یعنی سیزده

بدر همه و همه ی آنها زیبائی های باور نکردنی و نشاط انگیز

و شادی آفرینی و مرگ ستیزی هستند که در انسانهای هدف

مند شور دوباره ی زنده شدن و تغییر کردن و رسیدن به آموزه

های ارزشمند زندگی را هر ساله زنده می کند.

بنابراین عید نوروز باستانی عید همبستگی ملی و عید

تغییر و تحول در ساختار فکر و زندگی تلقی می گردد.این عید

شور و نشاط و امیدواری را جانشین یاس و ناامیدی در ذهن و

اندیشه ی انسانهامیکند و همزمان به شور و غوغای در طبیعت

وزایش دوباره ی آن پیام شاد بودن-مثبت بودن و هدف داشتن

در زندگی را اشاعه می دهد.

پیامی که در وجود انسانها حرکت به سوی آینده بهتر-

شادی برای بالا بردن کیفیت زندگی و از همه مهمتر ایجاد

انگیزه که همان عشق به زندگی و هم نوع است را در دلها

بوجود می آورد.

در حقیقت چه چیزی بهتر از عشق می تواند رضایت

مادی . معنوی از گذران عمر و سپری کردن زندگی را در روی

این کره ی خاکی میسر سازد؟

اینک نیز شایسته است این گفتاررابا شعری در باره ی عشق

به پایان بریم:

ای که مایوس از همه رویی به سوی عشق رو کن

قبله ی دلهاست اینجاست هرچه خواهی آرزوکن

تا دلی آتش نگیرد حرف جانسوزی نگو ید

حال ما را گر تو خواهی از گفته ی ما جستجو کن

چرخ کجرو نیست تو کج بینی ای دور از حقیقت

گر جهان را جمله نکو خواهی برو خود را نکو کن